In de vitrine!

Elke maand kiest directeur Fiona Zachariasse of één van onze conservatoren een dier van de maand uit de uitgebreide, diverse collectie om in het zonnetje te zetten. Dat kan om allerlei redenen zijn: omdat ze wel eens wat extra aandacht verdienen, omdat ze een mooi verhaal hebben, of er grappig/lelijk/verrassend uitzien.

Deze maand een dier dat graag vooruitkijkt- zoals wij ook vaak doen in het nieuwe jaar-: het Stokstaartje! 

Stokstaartje (suricata suricatta)

sociaal dier met supergraaf-kwaliteiten

We beginnen het jaar met een dier dat graag vooruitkijkt – het stokstaartje. Stokstaartjes zijn kleine Afrikaanse roofdieren, die horen tot de familie Herpestidae, de mangoesten. Ze leven in het Kalahari gebied van zuidelijk Afrika.

Stokstaartjes hebben een lichtbruine tot zilvergrijze vacht met donkere strepen en een brede, donkere oogomranding. Deze werkt anti-reflecterend en helpt stokstaartjes goed te kunnen zien in het felle daglicht van de woestijn, want het zijn dagdieren.

Volwassenen zijn 25 tot 35 cm groot, met een staartje van ongeveer 22 cm, en wegen tussen 500 en 1000 gram. Ze hebben een levensverwachting in het wild van 6 tot 7 jaar. Stokstaartjes eten met name insecten, slakken, spinnen en schorpioenen maar plantmateriaal, paddenstoelen en eieren horen ook soms tot hun dieet.

Sociaal dier
Stokstaartjes zijn sociale dieren, die wonen in grote familiegroepen van ongeveer 30 leden. Ze nemen hun intrek in ondergrondse holen (vaak door een ander dier gegraven), die ze dan uitbouwen tot een uitgebreid gangenstelsel met meerdere ingangen en een oppervlakte per familie van ongeveer 15 m2.

Stokstaartjes zijn vermaarde gravers: een volwassen dier kan zijn eigen lichaamsgewicht aan zand uitgraven in 10 seconden!
Binnen het gangenstelsel zijn er verschillende typen kamers: slaapkamers, voorraadkamers, kraamkamers, zelfs toiletruimtes. Deze laatste worden schoongehouden door mestkevers, die ook in de gangen wonen; zij rollen dagelijks de uitwerpselen naar buiten om op te eten of om eieren in te leggen. Soms delen stokstaartjes hun gangenstelsel ook met Kaapse grondeekhoorns of vosmangoesten.

    Ieder z'n eigen rol

    De familie is hiërarchisch ingedeeld: elk stokstaartje heeft zijn of haar rol binnen de groep. Sommigen houden zich vooral bezig met eten zoeken, voortplanten of op de jongen passen. Eén van de belangrijkste rollen is wachter. Wachters staan op de uitkijk als de groep overdag buiten is, speurend naar gevaar: roofvogels, slangen en roofdieren. De arend vormt voor stokstaartjes de grootste dreiging.

    Wachters staan altijd hoger dan de rest van de groep, zodat ze beter zicht hebben over het omliggende terrein. Ze staan bewegingloos op hun achterpoten, steunend op hun staart. Als ze iets ontrustend zien, slaan ze alarm: een fluitend geluid betekent ‘oppassen’ en een blaffend geluid ‘ren voor je leven’! Alle dieren rennen dan terug naar hun hol. Als ze belaagd worden, gaan ze graven om stofwolken te creëren. Ook kunnen ze aanvallen, waarbij ze bijten, spugen en krabben. Werkend als een groep kunnen ze dieren die aanzienlijk groter zijn dan zijzelf verslaan.
    Voor stokstaartjes draait het bestaan dus om vooruitkijken en teamwork; zo maken ze een succes van hun leven op de uitgestrekte vlaktes van Afrika.

    Het stokstaartje is te bezichtigen in de OO-zone van het museum.