In de vitrine!

Elke maand kiest directeur Fiona Zachariasse of één van onze conservatoren een dier van de maand uit de uitgebreide, diverse collectie om in het zonnetje te zetten. Dat kan om allerlei redenen zijn: omdat ze wel eens wat extra aandacht verdienen, omdat ze een mooi verhaal hebben, of er grappig/lelijk/verrassend uitzien.

Deze maand: de Egel!

Egel (Erinaceus europaeus)

oudste van de nog bestaande zoogdiersoorten

De kou nadert en dieren die een winterslaap houden, zoals de egel, zijn zich aan het voorbereiden.

Europese egels zijn kleine zoogdieren die voorkomen in grote delen van west en noordelijk Europa (er zijn andere egelsoorten in Afrika en Azië).  Ze zijn bekend van hun stekelvacht en hun gewoonte zich op te rollen (met stekels aan de buitenkant!) bij dreigend gevaar. Egelstekels zijn aangepaste haren: hij heeft er ongeveer 5000 tussen zijn reguliere haren groeien. 
 

15 miljoen jaar
Uit fossielen weten we dat er 58 miljoen jaar geleden al egelachtigen waren. De huidige vorm van egel loopt al 15 miljoen jaar rond. Ze zijn een van de oudste nog bestaande zoogdiersoorten. Zoals veel van de vroege zoogdieren zijn ook egels nachtdieren. Actief zijn in het donker was veiliger dan overdag tevoorschijn komen. 

Eenderde gewichtsverlies
Om een winterslaap te kunnen houden moet een egel zijn vetreserves opbouwen. Tijdens de winterslaap gaat een egel lichamelijk in de wachtstand: zijn lichaamstemperatuur daalt van 35˚C naar 2˚C, zijn hartslag van 190 naar 20 slagen per minuut en zijn ademhaling naar 10 keer per minuut. Een egel verliest tijdens de winterslaap ongeveer een derde van zijn totale lichaamsgewicht. Om te kunnen overleven moet een egel minimaal 500g wegen in het najaar, beter is het om 700 á 800g te hebben bereikt. Een grote egel kan meer dan 1kg wegen, maar als hij té dik wordt, kan hij zich niet meer oprollen!

Om rustig te kunnen overwinteren maakt een egel een bolvormig nest van bladeren en droge gras op een beschutte plek (tegen een hek, onder een heg, of in een takkenhoop). Als hij genoeg bladeren bij elkaar heeft dan gaat hij er middenin rondraaien totdat het geheel in een bol is gedraaid en dan blijft hij in het midden slapen: van eind november tot begin april.

Voor wat, hoort wat
Als er perioden in de winter zijn met uitzonderlijk warm weer, komen egels soms even tevoorschijn. Maar wakker worden vreet energie, dus is het belangrijk dat ze eten en water kunnen vinden voordat het weer kouder wordt en ze terug naar hun nest gaan. In zulke tijden is een schaaltje water in de tuin waar een egel bij kan voor hem een fijne voorziening, eveneens wat droge kattenbrokjes of zonnebloempitten. In ruil daarvoor helpt de egel van het voorjaar tot in de herfst met het ruimen van slakken uit bloemperken en de moestuin!