In de vitrine!

Elke maand kiest directeur Fiona Zachariasse of één van onze conservatoren een dier van de maand uit de uitgebreide, diverse collectie om in het zonnetje te zetten. Dat kan om allerlei redenen zijn: omdat ze wel eens wat extra aandacht verdienen, omdat ze een mooi verhaal hebben, of er grappig/lelijk/verrassend uitzien.

Deze maand -hoe kan het ook anders in Februari- : de Turkse Tortel! 

Turkse tortel (Streptopelia decaocto)

Raadselachtige wereldveroveraar

Dier- en vogelsoorten zijn altijd in beweging. Hun verspreidingsgebieden wijzigen in de loop der jaren. Soms is het vrij evident wat de oorzaak is: Wanneer het klimaat steeds warmer wordt, dan kunnen "koukleumende" soorten zich in sommige gebieden alsnog wel succesvol vestigen door de veranderde temperatuur. 
In andere gevallen is onderzoek nodig om erachter te komen waarom een bepaald gebied aantrekkelijk is geworden: de relaties tussen dieren, planten en hun biotopen kunnen heel complex zijn. En soms komen we er gewoon niet achter, zoals met de opmars van de mooie Turkse tortel (Streptopelia decaocto).


Subtropische wortels
De Turkse tortel hoort bij de Columbidae, de duiven. Hij is ca. 32 centimeter lang en eet voornamelijk zaden. Hij heeft een slank voorkomen in vergelijking tot de stevigere houtduif of compacte stadsduif. Het verenkleed is roze-grijs van kleur met een markante zwart-witte nekband.  

De Turkse tortel komt van origine uit het subtropische Azië: zuidelijk China en India. Ook de warmere delen van west Azië, zoals Irak en Turkije, hoorden tot zijn leefgebied. En tot het einde van de 19e eeuw bleef het daarbij: ten noorden of westen van Turkije kwam de Turkse tortel niet voor.

Dat veranderde aan het begin van de 20e eeuw: toen begonnen de duiven zich opeens te verspreiden vanuit de Balkan richting West-Europa. Het zijn geen trekvogels, maar ze zijn meesterlijk in de zogenaamde "dispersie": het uitzwerven op zoek naar een nieuw leefgebied.
De Turkse tortel veroverde eerst Oost-Europa; in de jaren veertig vestigden ze zich ook in Duitsland. Het eerste broedpaar in Nederland koos Oldebroek in 1950. Drie jaar later vlogen ze Het Kanaal over en tegen het einde van de jaren zestig hadden ze de Faeröer bereikt.
Sindsdien zijn ze verder naar het noorden én zuiden verspreid: van Noorwegen tot op de Canarische eilanden. Via de Bahama’s hebben ze de Verenigde Staten bereikt en komen daar nu bijna overal voor. Heel wat continenten veroverd in honderd jaar tijd!

Raadsel
Onderzoekers tasten nog steeds in het duister over wat het startsein is geweest voor deze ongekende halve-wereld veroverende verspreiding. Er zijn theorieën dat wellicht de Eerste Wereldoorlog een rol heeft gespeeld in het verspreiden van de soort buiten de Balkan, maar niemand weet het zeker. Wel hebben ze een lang broedseizoen en zijn ze snel volwassen, maar dat verklaart niet waarom ze opeens uitzwierven en daarmee nog altijd doorgaan. Wat is jouw theorie?

Wil je deze mysterieuze vogel van dichtbij bekijken? De Turkse tortel is te zien in de OO-Zone en in Jouw Brabant, Mijn Brabant.