Rode vos
‘Zo sluw als een vos’, ‘zo slim als een vos’, ‘een vos is niet licht met één strik te vangen’. De Nederlandse taal kent allerlei gezegdes over bijdehand gedrag en gewiekste acties, waarbij vossen de hoofdrol spelen. Soortgelijke gezegdes en verhalen komen voor in veel Europese talen. Maar hoe heeft de vos deze reputatie gekregen?
Lange, volle staart
Vossen horen bij de hondachtigen. Er zijn wereldwijd 10 soorten. De rode of ‘gewone’ vos, die in het gehele noordelijk halfrond voorkomt, is de grootste. Rode vossen variëren nogal in maat. Ze kunnen 50 cm hoog worden bij de schouder en hebben een lichaamslengte tot 90 cm. Hun meest opvallende kenmerk is hun lange, volle staart, die 55 cm lang is. Daar komt ook hun naam vandaan. Vos, net als fox (Engels) en Fuchs (Duits) stamt af van een Indo-Europees woord voor een dikke staart.
Vossen leven in kleine groepen van 6 tot 8 dieren. Meestal twee volwassenen en hun jongen. Soms blijft een volwassen dochter met de groep en helpt mee met het opvoeden van de welpen.
Sluwheid
Vossen jagen alleen en eten van alles. Het zijn slimme, stille, snelle, vindingrijke jagers. Kleine knaagdieren zijn een belangrijk onderdeel van hun dieet. Maar ze eten ook vogels, reptielen, insecten, vissen, vruchten, grassen en knollen. Ze vinden vaak wat smakelijks in de omgeving van mensen. Daardoor overleven ze in gebieden waar andere dieren het moeilijk hebben.
De held en de schurk
Al in de oudheid zag men dat vossen overal gedijden. Men concludeerde dat ze slim en sluw waren. Dat heeft de mythes en verhalen rondom vossen beïnvloed. Dat het op de een of andere manier niet ‘eerlijk’ zou gaan, komt ook in die verhalen voor. De vos wordt neergezet als een bedrieger, die andere dieren te snel af is. Een tegenstrijdige reputatie van bewondering en afschuw. In sommige verhalen de held, in anderen de schurk.
Niet bijzonder slim of sluw
Maar eigenlijk zijn vossen niet bijzonder slim of sluw. Hun aanpassend vermogen is ontzettend groot. Ze kunnen net zo goed gedijen op het platteland als hartje stad. Of bijvoorbeeld in sneeuw, bossen, of zelfs de woestijn. Dat heeft ervoor gezorgd dat ze over een groot deel van de wereld een plek hebben gevonden. Zo hebben ze de aandacht van mensen getrokken. En een onuitwisbare erfenis achtergelaten in onze taal.
Kom oog in oog met de rode vos
In Natuurmuseum Brabant vind je de rode vos in de OO - zone en Jouw Brabant, Mijn Brabant. Ook als je erop uit gaat in een stil Brabants bos vang je misschien een glimp op van dit fascinerende dier!